wanderer's world

 माझे काही मित्रमैत्रिणी माणूस म्हणून अगदी हलकेच माणूसपण अधोरेखित करतात. राजकीय मतभेद असले तरी माणूसपण जपतात. नि ते खूप छान वाटतं. ते जगाच्या पाठीवर कुठेतरी असतात, मी काही कधी लिहित असते ते वाचतात. बातम्याही कधी कधी वाचतात. नि मदतीसाठी पुढेही येतात हे छान वाटतं. दोन वर्षांपूर्वी करोनाच्या काळात बडोद्याहून महाराष्ट्रात चालत येणाऱ्या मुलांची बातमी केली.  नंदुरबारहून योगिनी आणि लतिकाने पुढाकार घेत या मुलांना त्यांच्या गावापर्यंत सुरक्षित कसं पोहोचवता येईल त्याच्यासाठी प्रयत्न केले. तेव्हा या दोघींची ओळख फेसबुकपुरतीच होती.  योगिनीने लोकांना अपील केलं मदतीचं. आम्ही सरकारी पातळीवरही बोललो. फार कारभार हालताना दिसेना मग फेसबुकवरूनच अपील केलं. माझे मित्र-मैत्रिणी उभे राहिले. या मुलांच्या प्रवासासाठी सुमारे एक लाखांचा निधी पार्ले टिळकच्या मित्रमैत्रिणींच्या माध्यमातून उभा राहिला.  अभिमान वाटावा अशी बाब होती. एकरकमी ५० हजारांची मदत एका शाळेतल्याच मित्राने केली. पण त्याने नाव जाहीर करायचं नाही अशी स्ट्रिक्टली वॉर्निंग दिलीये. त्यामुळे ते नाही सांगणार.  आत्ता नवरात्रीच्या का...

 तु्झ्या माझ्या गप्पांमधला चंद्र तेवढा उरलाय सोबत. तू न हरवूनही हरवलेला वाटतोस. हे सांगायचंय, ते सांगायचंय इथपासून प्रवास करत सांगायला काय नेमकं उरलंय असा प्रश्न पडतो. सभोवतालचं जग बदललंय, मी बदलले की तू बदललास..  ना. धों. महानोरांच्या कविता वाचत होते परवा-परवाच. मग वाटलं नदीकाठच्या तुझ्या आवडत्या ठिकाणी बसून त्या दोघांनी वाचायला हव्या होत्या. असं वाटतंय तोच राहू दे, एकट्यानेच वाचूया असं वाटलं. हातात तो क्षण येता येता निसटून गेला. मोठे झालो रे आपण. असं किती काळ मोठं होत राहायचंय. कविता वाचताना ती जगता न येऊन तसंच जगत राहायचंय.  मन डोक्यात असतं की हृदयात. जरासं काढून पाहू का बाहेर? नेमकं काय झालंय त्याला. दहा वर्षं झाली की मैत्री तुटत नाही ना. तशी तुटणार नाहीच पण निसटलीय बहुधा ती हातातून. कुठल्या तरी दूरच्या किनाऱ्यावर दिसतोस पण तिथवर प्रवास करावासाच वाटत नाही. नदीच्या प्रवाहात वाहतोय तसे वाहत जाऊया असं वाटतं. कदाचित तुलाही तसंच वाटत असेल. आपण नेमकं काय करतोय- पैसे कमावतोय म्हणून कविता, गाणी, गप्पा असं सगळं विसरलोय का. मोठं तर तेव्हाही होतच होतो की. पण त्या मोठं होण्यात हो...

 -किती ढ असावं माणसानं -मेजरिंग कप नाही मोजायला ढपणा. तू मोज -माझी पोरं मोठी झाली प्रॅक्टिकल का असावं ते समजावं म्हणून तुझ्याकडे पाठवणार आहे मी -पाठव. मी पण चार धडे देईन मी शिकलेले. प्रॅक्टिकलपणाचे.  तसा ढपणाचा मेजरिंग कप मिळाला ना की आपण तो वितळवूया. त्याला वेगळा छानसा आकार देऊया. ढवाल्या कपाचा आकार अगदीच बद्द असेल ना. पण कदाचित तो कप मिळणं सोपं जाईल. मग तो घेऊ. नि त्याचा आकार बदलून टाकू. नि मग त्यात मैत्री मोजता येते का शोधूया. कळेल मग कदाचित एवढीच मैत्री करायची तर परफेक्ट ठरेल. ७०च मिलीलीटर. किंवा ९० च मिलीलीटर. नाही तर तापली तर भांड्यातून उतू जाईल. ती मैत्री भांड्यातून उतू जायच्या आधी कळायला हवं.  ग्रे शेड्स असतातच आयुष्यात. पण किती असतात ते कोणत्या चष्म्याने शोधायचं.  -तुझ्या आजूबाजूला माणसं नव्हतीच का कधी अशी. होती की. मी पाहिलंय. की तू दुर्लक्ष केलंस त्यांच्याकडे. -नाही. ती तशी आहेत का हे शोधायची मला गरज भासली नाही. तेवढ्यापुरतीच होती ती. त्यामुळे ती कशीही असली तरी तुझ्या मेजरिंग कपाने मोजलेली मैत्री होती ती. त्यामुळे अशी तशी कशीही असली तरी फरक पडला नाही....

  नितळ नदी पाहायला जाऊया... चल. हात पकडून उडून जाऊ. नदीमध्ये पाय नाही बुडवायचे. तिच्यामध्ये फक्त डोकावून पाहायचं. पायांना खरं तर खूप मोह होईल त्यात बुडायचा. पण त्यांना घट्ट बांधून टाकायचं जमिनीशी. पाण्याला नासवायचं नाही. त्याला बिघडवायचं नाही. फक्त नदीच्या आरपार दिसणारे दगड-गोटे पाहायचे. त्यांना म्हणायचं किती लकी आहात तुम्ही. नदीच्या कुशीत पहुडायला मिळतं. तेवढ्यात नदीचं गाणं ऐकू येईल. ते ऐकायचं. किनाऱ्यावर त्या गाण्यावर नाचता आलं तर नाचायचंही. मंद-मंद. स्वतःत रमून जात. गाण्याचे शब्द नाही कळले तरी चालतील. काहीच फरक पडत नाही. गाणं एकदा भिनलं ना आपल्यात की शब्द मग वेगळे उरत नाहीत. ते त्यांचा अर्थ घेऊन प्रवाही होऊन जातात. परवा मणिपुरी नृत्य पाहत होते. एक शब्दही कळला नाही. पण नाचावसं मात्र वाटलं. असं खूप खूप स्वतःत रमायचं असेल तेव्हा असं शांत शांत करणारं काही पाहायचं, काही करायचं. नदी पण तशीच नाचते. हळुवार हातवारे करत. स्वतःभोवती गिरक्या घेत. हळुवार डुलत. ताल धरत. चल, पटकन् मेघांच्या घरात जाऊन येऊ. मेघआंचं आलय. पक्ष्यांशी मैत्री होते का तिथे जाऊन पाहू. आपल्याही ओंजळीत इवलं पाखरू येऊन वि...

करायला हवंय आता मला माझंही मृत्युपत्र कदाचित जगायला मिळालंय तेवढं पाडून घ्यावं दान ओंजळीत.. काय घडेल, कुठे घडेल नाही समीकरण जुळत जातोय जीव असाच सगळ्यांचाच.. सगळ्यांच्याच नकळत! कोण जाणे कधी संपेल चार श्वासांचं लेणं असेलही उधार कदाचित सध्याचंच जगणं.. कोणतरी खेचतं वरून दोरी नि संपतं जगणं रक्ताच्या चिखलात शेवटचा श्वासही मिळत नाही वेदनेची जाणीव फक्त डोळ्यांत.. असंच झालं तर घ्यायचा कसा निरोप शेवटचा, कृतज्ञतेची जाणीव होती, तेवढाच हळवा कोपरा जरासा.. म्हणूनच करायचंय एक मृत्युपत्र लहानसं, ते वाचताना नक्की स्मरेल माझं जगणं जरासं.. पैसा तर नसेलच खिशात फारसा पण पुस्तकांचा खजिना दे उधळून, दुर्गम खेड्यातल्या मुलांमध्ये वाचनवेडा आनंद जाईल सहज रुजून! कॅमेऱ्यामध्ये टिपेल सहज माझं भाचरू, माझं उरलं गाणं त्याच्या फोटोंत जगून घेईन झाडापावसातलं शिल्लक जगणं.. कवितांची डायरी माझी आहे कपाटाच्या तळाशी तिच सांगेल तुला तिची विल्हेवाट कशी लावायची.. किंवा देऊन टाक डायरी माझ्या पक्क्या दोस्ताला तोच येऊन सांगेल की, आठवायचं गप्पांमधल्या मृण्मयीला.. थोडंसंच पाहून खूपसं सांगतेय.....

आधीच सांगतेय ही शार्पनर्स माझ्यासाठी नाहीत. मी फक्त प्रयत्न करत होते जरासा आनंद शोधण्याचा. काही दिवसांपूर्वी मी म्हटलंच होतं की माझ्या लहानपणी मला वेगवेगळ्या आकाराच्या शार्पनर्सनी खेळायला आवडायचं. बोरिवलीत मला तशी शार्पनर कुठेच मिळाली नव्हती. म्हणून म्हटलं आज दुसऱ्या ठिकाणी शोधूया. एके ठिकाणी जायचं होतं. त्या आधी हातात थोडा वेळ होता. पार्ल्यात होते. या पार्ल्यात माझं बालपण हुंदडलंय. त्यामुळे बदलाच्या खुणा शोधत शोधत फिरत होते. हनुमान रोडवर मॅक्-डी सुरू झालंय की. बापरे! हे माहीतच नव्हतं. कित्ती काय काय बदलतं नि कित्ती काय काय तेच असतं. याच हनुमान रोडवर एबीसी नावाचं स्टेशनरी शॉप आहे. या एबीसीमधून कित्ती पेनं (मराठीत पेनं च म्हणतात आमच्यात) विकत घेतलीयत. किती पॉइंट फाइव्ह पेन्सिल्स. प्लास्टिकचा राऊंडर.. असं तसं खूप काही.. त्या एबीसीमध्ये गेले. अर्र.. त्या आधी अंधेरीला कमल स्टेशनरी स्टोअर म्हणून आहे. तिथेही गेले होते. अंधेरीला एका डॉक्टरांकडे काम होतं. या अंधेरीत आयुष्याची अडीच वर्षं काढलीयत. तर कमल स्टोअर्समध्ये जाऊन विचारलं वेगवेगळ्या शेप्सची शार्पनर आहेत का.. त्याने बिचाऱ्या...